FOR = DŁUGOŚĆ trwania (jak długo). „I have lived here for 5 years” (Mieszkam tu od 5 lat).
SINCE = PUNKT POCZĄTKOWY (od kiedy). „I have lived here since 2020” (Mieszkam tu od 2020).
Test: liczba mierzona w jednostkach (3 years, 2 hours, 5 minutes)? → for. Konkretny moment (2020, Monday, my birthday)? → since.
Czas: z FOR i SINCE używaj Present Perfect (lub Continuous), gdy akcja trwa do teraz. Past Simple tylko dla zakończonych okresów z FOR.
Pułapka polska: „od” po polsku jest jedno (od 5 lat / od 2020). Po angielsku ZAWSZE rozróżniaj długość vs punkt.
- Słowniczek (4 słowa do zapamiętania)
- Dwie zasady w 30 sekund
- Tabela: które wyrażenia idą z czym
- 10 przykładów z FOR (długość)
- 10 przykładów z SINCE (punkt początkowy)
- Te same fakty — for czy since?
- Z jakim czasem? Present Perfect (Continuous)
- SINCE + zdanie podrzędne (since I was a child)
- Inne znaczenia: for = dla; since = ponieważ
- 5 błędów Polaków
- Quiz — 12 zdań
- FAQ
Słowniczek — 4 słowa do zapamiętania
for
przez / od (długość trwania)
Przyimek czasu — odpowiada na „JAK DŁUGO?”. Z konkretnym OKRESEM (3 years, 2 hours, a week, ages). Plus inne znaczenia: „dla / na rzecz / za” (for you, for help).
I have lived here FOR 5 years.
since
od / odkąd (punkt początkowy)
Przyimek czasu — odpowiada na „OD KIEDY?”. Z konkretnym MOMENTEM (2020, Monday, my birthday) lub zdaniem podrzędnym („since I was a child”). Plus znaczenie „ponieważ” (formalne).
I have lived here SINCE 2020.
Present Perfect
czas teraźniejszy dokonany (have/has + participe)
Z FOR / SINCE używasz Present Perfect, gdy akcja zaczęła się w przeszłości i TRWA do teraz. „I have lived” / „She has worked” / „We have known”. Z Past Simple FOR możliwe (zakończony okres), ale SINCE nie.
Present Perfect Continuous
teraźniejszy dokonany ciągły (have/has been + V-ing)
Wariant z naciskiem na PROCES / TRWANIE akcji. „I have been LIVING here for 5 years” (proces trwania). „She has been WAITING since 6am” (czeka cały czas). Z FOR i SINCE bardzo często.
Dwie zasady w 30 sekund
FOR = DŁUGOŚĆ TRWANIA (z liczbą jednostek czasu).
Używasz, gdy podajesz JAK DŁUGO coś trwa. „FOR 3 years” (przez 3 lata). „FOR 2 hours” (przez 2 godziny). „FOR a long time” (przez długi czas). Test: czy mogę zmierzyć w jednostkach (lata / godziny / minuty)? Tak → FOR. Polski: „przez X / od X (czasu)”.
SINCE = PUNKT POCZĄTKOWY (konkretny moment, od kiedy).
Używasz, gdy wskazujesz OD KIEDY akcja trwa. „SINCE 2020” (od 2020). „SINCE Monday” (od poniedziałku). „SINCE I was a child” (odkąd byłem dzieckiem). Test: czy jest to konkretna data / wydarzenie / moment? Tak → SINCE. Polski: „od X (punktu)”.
FOR = pasek długości na osi czasu („────” rozciągający się przez okres). SINCE = strzałka z jednego punktu („↑” konkretny moment z którego startujemy). For mierzy ILE, Since pokazuje OD KIEDY.
Tabela: które wyrażenia idą z czym
| Wyrażenie (EN) | FOR czy SINCE? | Polski |
|---|---|---|
| 3 years | FOR | 3 lata (długość) |
| 2 hours | FOR | 2 godziny (długość) |
| 10 minutes | FOR | 10 minut |
| a week | FOR | tydzień |
| a long time / ages | FOR | długi czas / od wieków |
| a while | FOR | chwilę |
| ever | FOR | na zawsze |
| 2020 / 1995 | SINCE | od 2020 (rok) |
| Monday / Tuesday | SINCE | od poniedziałku |
| January / last summer | SINCE | od stycznia / zeszłego lata |
| 8 o'clock / noon | SINCE | od ósmej / południa |
| my birthday | SINCE | od moich urodzin |
| Christmas / Easter | SINCE | od świąt |
| I was a child | SINCE | odkąd byłem dzieckiem |
| she moved here | SINCE | odkąd się przeprowadziła |
10 przykładów z FOR (długość)
I have lived in Warsaw for 5 years.
Mieszkam w Warszawie od 5 lat.
She has been studying English for six months.
Uczy się angielskiego od sześciu miesięcy.
We have been waiting for 2 hours.
Czekamy 2 godziny.
He has been on the phone for 20 minutes.
Rozmawia przez telefon od 20 minut.
I have known her for a week.
Znam ją od tygodnia.
We haven't seen each other for a long time.
Nie widzieliśmy się od dawna.
I haven't been to the cinema for ages!
Nie byłem w kinie od wieków!
I lived in Berlin for 3 years (and then I moved).
Mieszkałem w Berlinie 3 lata (zakończone).
How long have you been here? — For 2 hours.
Jak długo tu jesteś? — 2 godziny.
She hasn't called me for weeks.
Nie dzwoniła do mnie od tygodni.
10 przykładów z SINCE (punkt początkowy)
I have worked here since 2020.
Pracuję tu od 2020.
It has been raining since January.
Pada od stycznia.
She has been sick since Monday.
Jest chora od poniedziałku.
He has been studying since 6 a.m.
Uczy się od 6 rano.
We haven't seen them since last summer.
Nie widzieliśmy ich od zeszłego lata.
I have known him since my birthday.
Znam go od moich urodzin.
They have been on vacation since Christmas.
Są na wakacjach od świąt.
I have known her since I was a child.
Znam ją odkąd byłem dzieckiem.
She has lived here since she moved from Poland.
Mieszka tu odkąd przeprowadziła się z Polski.
I haven't seen him since he left.
Nie widziałem go odkąd wyjechał.
Te same fakty — for czy since?
Najlepszy test: ten sam stan rzeczy wyrażony obydwoma sposobami:
I have lived here FOR 5 years.
Mieszkam tu od 5 lat. (długość: 5 lat)
I have lived here SINCE 2020.
Mieszkam tu od 2020. (punkt: rok 2020)
She has been working FOR 3 hours.
Pracuje 3 godziny. (długość)
She has been working SINCE 9 a.m.
Pracuje od 9 rano. (punkt startowy)
We have known each other FOR ages.
Znamy się od wieków. (idiomatyczna długość)
We have known each other SINCE high school.
Znamy się od liceum. (punkt: liceum)
Jeśli mogę wstawić CYFRĘ + jednostkę (5 years, 2 hours, 30 minutes) → FOR. Jeśli mogę wstawić KONKRETNY MOMENT (rok, dzień, wydarzenie) → SINCE. Polski uczeń: jeśli odpowiadasz na „jak długo?” → for. Jeśli na „od kiedy?” → since.
Z jakim czasem? Present Perfect (Continuous)
FOR i SINCE działają NAJCZĘŚCIEJ z Present Perfect — bo opisują akcję, która zaczęła się w przeszłości i nadal trwa.
Present Perfect Simple
have/has + past participle
teraźniejszy dokonany — stany, doświadczenia
She HAS WORKED there since 2020.
We HAVE KNOWN each other since high school.
Używasz dla STANÓW (know, like, live, own, work in a place).
Present Perfect Continuous
have/has been + V-ing
teraźniejszy dokonany ciągły — procesy, akcje trwające
She HAS BEEN STUDYING since 6 a.m.
It HAS BEEN RAINING since Monday.
Używasz dla AKCJI / procesów (work, study, wait, rain, run).
STANY (know, like, live, have): zwykle Simple. „I HAVE KNOWN her for 5 years” (NIE „have been knowing”). AKCJE (work, study, wait, run): zwykle Continuous lub Simple. „I HAVE BEEN WAITING for 2 hours” (proces) lub „I HAVE WAITED for 2 hours” (krótko, bez akcentu na trwanie). Z LIVE / WORK oba działają — wybór subtelny.
Z FOR możesz użyć PAST SIMPLE, gdy okres ZAKOŃCZONY w przeszłości. „I LIVED in Berlin FOR 3 years (and then I moved)” — mieszkałem 3 lata, ale TERAZ nie. Bez tego dopowiedzenia kontekst sugeruje zakończenie. Z SINCE Past Simple NIE działa — SINCE wymaga Present Perfect (akcja nadal trwa).
SINCE + zdanie podrzędne (since I was a child)
To jedna z najmocniejszych konstrukcji SINCE — zamiast konkretnej daty wprowadzasz CAŁE zdanie:
since + zdanie z Past Simple
odkąd / od momentu, gdy...
since she moved here (odkąd się przeprowadziła)
since we got married (odkąd się pobraliśmy)
I have known her since we were at school.
Znam ją odkąd byliśmy w szkole.
She has been my best friend since I was 10.
Jest moją najlepszą przyjaciółką odkąd miałam 10 lat.
He hasn't been the same since his father died.
Nie jest taki sam odkąd jego ojciec zmarł.
We've been in love since we met in Paris.
Jesteśmy zakochani odkąd spotkaliśmy się w Paryżu.
W zdaniu podrzędnym po SINCE używasz Past Simple („was”, „moved”, „got married”, „died”). Reszta zdania w Present Perfect. To klasyczna struktura — Past Simple wprowadza PUNKT STARTOWY, Present Perfect opisuje STAN TRWAJĄCY do teraz.
Inne znaczenia: for = dla, since = ponieważ
FOR i SINCE mają też znaczenia poza czasem:
FOR poza czasem:
| Znaczenie | Przykład | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| FOR = dla / na rzecz | This is FOR you. | To dla ciebie. |
| FOR = za / dziękuję za | Thanks FOR the help. | Dzięki za pomoc. |
| FOR = pracować dla | I work FOR Google. | Pracuję dla Google. |
| FOR = w celu | I'm here FOR business. | Jestem tu w sprawach służbowych. |
| FOR = walczyć o | Fighting FOR justice. | Walczyć o sprawiedliwość. |
SINCE poza czasem:
Since you're here, let's start the meeting.
Skoro tu jesteś, zacznijmy spotkanie.
Since it's raining, we'll stay home.
Skoro pada, zostaniemy w domu.
Bardziej formalne niż „because”. W eseju akademickim często widzisz „SINCE the data suggests...” (Ponieważ dane sugerują...). W mowie potocznej zwykle „because”. Polski odpowiednik: „skoro / ponieważ”. Test rozróżnienia: czy zdanie ma DRUGĄ część (cause→effect)? Tak → since = ponieważ. Czy SINCE odnosi się do CZASU? Tak → since = od.
5 błędów Polaków
❌ I have worked here since 5 years.
✅ I have worked here for 5 years.
„Pracuję tu od 5 lat”. 5 LAT = długość → FOR. „Since 5 years” to klasyczny błąd Polaków (też Niemców).
❌ I have been here for 2020.
✅ I have been here since 2020.
„Jestem tu od 2020”. 2020 = punkt → SINCE. FOR nie idzie z konkretnym rokiem.
❌ I live here for 5 years.
✅ I have lived here for 5 years.
„Mieszkam tu od 5 lat”. Z FOR / SINCE (gdy akcja trwa) ZAWSZE Present Perfect, nie Present Simple.
❌ I have known her since I am a child.
✅ I have known her since I was a child.
„Znam ją odkąd byłem dzieckiem”. W zdaniu po SINCE używasz Past Simple („was”), nie Present (am).
❌ How long are you here? — Since 2 hours.
✅ How long have you been here? — For 2 hours.
„Jak długo tu jesteś? — 2 godziny”. Z „how long” Present Perfect; z 2 godzinami FOR.
Quiz — 12 zdań (since czy for?)
Wybierz właściwy przyimek (i czas, jeśli trzeba). Kliknij, by zobaczyć odpowiedź:
1 I have lived in Warsaw ___ 10 years.
for (10 years = długość → for).
2 She has been studying English ___ 2020.
since (2020 = punkt → since).
3 We've been waiting ___ 2 hours.
for (2 hours = długość → for).
4 It has been raining ___ Monday.
since (Monday = punkt → since).
5 I have known him ___ a long time.
for (a long time = ogólny okres długości → for).
6 She hasn't called me ___ my birthday.
since (my birthday = punkt → since).
7 We have been friends ___ I was at school.
since (zdanie podrzędne z Past Simple → since).
8 He has been at the office ___ 8 a.m.
since (8 a.m. = punkt → since).
9 I haven't seen them ___ ages!
for (ages = idiomatyczna długość → for).
10 They've been on vacation ___ last week.
since (last week = punkt w przeszłości → since).
11 I (live) ___ here ___ 2020.
have lived / since (Present Perfect + since + rok).
12 How long ___ you ___ English? — ___ 3 years.
have / been studying / For (Present Perfect Continuous + for + długość).
12/12 → super, B1 spokojnie. 9-11 → wracaj do tabeli wyrażeń. Mniej niż 9 → potrenuj test „cyfra+jednostka → for, punkt/moment → since”.
FAQ — najczęstsze pytania
Czy FOR działa z Past Simple?
TAK, ale w innym znaczeniu. Z Past Simple FOR oznacza okres ZAKOŃCZONY w przeszłości. „I LIVED in Berlin FOR 3 years (and then moved to Warsaw)” — mieszkałem 3 lata, ale TERAZ już nie. Z Present Perfect FOR sugeruje, że okres TRWA do teraz: „I HAVE LIVED in Berlin FOR 3 years (and still live there)”. Polski odpowiednik różni się subtelnie — z PS „mieszkałem” (zakończone), z PP „mieszkam” (trwające).
Czy SINCE działa z Past Simple?
NIE — SINCE nie pasuje do Past Simple w głównym zdaniu. „I lived here SINCE 2020” to BŁĄD. SINCE wymaga Present Perfect lub Present Perfect Continuous (akcja TRWA). WYJĄTEK: w zdaniu po SINCE (zdanie podrzędne) używasz Past Simple. „I have lived here SINCE I MOVED in 2020” — „moved” to Past Simple w zdaniu po SINCE. To OK, bo „moved” wprowadza punkt startowy.
Czy „for ages” jest formalne?
NIE — to bardzo casual idiom. „I haven't seen you for ages!” (Nie widziałem cię od wieków!). Brytyjczycy go uwielbiają. W mowie biznesowej raczej „for a long time” lub „in a long time”. Formalniej: „It's been quite some time”. „For ages” idealnie pasuje na powitanie ze starym znajomym.
Jak pytać o długość?
Standardowe pytanie: „HOW LONG have you been...?” + Present Perfect Continuous (dla akcji) lub Present Perfect (dla stanów). „How long HAVE YOU LIVED here?” (Jak długo tu mieszkasz?). „How long HAVE YOU BEEN WAITING?” (Jak długo czekasz?). Mniej formalne: „How long is it that you've been here?” (Jak to długo, że tu jesteś?). Pytanie „Since when have you...?” istnieje (formalne, ekspresyjne), ale w codziennej mowie rzadko — preferuj „How long”.
Czy SINCE i FOR są jak DA / SEIT po niemiecku?
PODOBNIE. Niemiecki SEIT (od) działa tak jak SINCE: SEIT 2020 / SEIT Montag. Niemiecki ma jeden uniwersalny przyimek SEIT dla obu długości i punktu, choć preferuje SEIT 5 Jahren (od 5 lat — Dativ). Angielski rygorystycznie rozróżnia FOR vs SINCE. Polski (też uniwersalny „od”) jest jak niemiecki. Z perspektywy polskiego ucznia angielski jest tu BARDZIEJ rygorystyczny niż większość europejskich języków.
Co z „in” i „on” jako przyimkami czasu?
To OSOBNE przyimki dla KONKRETNYCH momentów (nie dla długości/punktu startowego). IN + rok / miesiąc / pora roku: „IN 2020”, „IN January”, „IN summer”. ON + dzień / data: „ON Monday”, „ON 5th May”. AT + godzina: „AT 6 p.m.”. Z FOR i SINCE nie używasz IN / ON dla tych samych funkcji. „I have lived here IN 2020” to BŁĄD — powinno być „SINCE 2020”. IN / ON wskazują WHEN (kiedy konkretnie), FOR mierzy długość, SINCE punkt startowy z trwaniem.
Czy „during” jest jak „for”?
PODOBNE, ale RÓŻNE. FOR + długość („for 3 hours” — przez 3 godziny). DURING + okres / wydarzenie („during the meeting” — podczas spotkania, „during the holidays” — podczas wakacji). Test: „during” odpowiada na „W KIEDY?” / „PODCZAS CZEGO?”, a „for” na „PRZEZ ILE CZASU?”. „I worked FOR 3 hours” (przez 3 godziny — długość). „I worked DURING the meeting” (podczas spotkania — kiedy). To inne semantycznie kategorie, choć oba dotyczą czasu.
Czy w innych językach jest podobna logika?
RZADKO. Niemiecki SEIT (od) działa uniwersalnie — bez rozróżnienia długość/punkt. Hiszpański DESDE (od) — uniwersalnie. Francuski DEPUIS (od) — uniwersalnie. Włoski DA (od) — uniwersalnie. Polski OD — uniwersalnie. Angielski JAKO JEDYNY w grupie europejskiej rygorystycznie rozróżnia FOR vs SINCE. Dlatego Polak / Niemiec / Francuz / Hiszpan / Włoch MA TRUDNOŚĆ z tą parą — instynktownie używa jednego (zwykle „since” jako odpowiednika „od”), ale po angielsku trzeba przełączyć.