Loan = pożyczka / kredyt (ogólnie). „Take out a loan” = wziąć kredyt.
Mortgage = kredyt hipoteczny. „Mortgage rate” = oprocentowanie. „Down payment” = wkład własny.
Lease = leasing / najem. „Car lease” = leasing samochodu.
Interest rate = oprocentowanie (sama stopa). APR (RRSO) = oprocentowanie + WSZYSTKIE OPŁATY.
Credit score = scoring kredytowy. USA: FICO 300-850. UK: 0-999. PL: BIK 192-631.
Checking account (USA) / current account (UK) = konto bieżące.
Tabela: 30 zwrotów finansowych PL → EN
| Polski | Angielski | Uwagi |
|---|---|---|
| pożyczka / kredyt (ogólnie) | loan | personal loan, bank loan |
| kredyt hipoteczny | mortgage | |
| kredyt samochodowy | car loan / auto loan | |
| kredyt studencki | student loan | |
| chwilówka | payday loan | uważaj na lichwę! |
| karta kredytowa | credit card | |
| karta debetowa | debit card | |
| limit kredytowy | credit limit | |
| oprocentowanie | interest rate | sama stopa |
| RRSO (rzeczywista stopa) | APR (Annual Percentage Rate) | z opłatami! |
| rata | instalment / monthly payment | |
| kapitał / pożyczona kwota | principal / principal amount | |
| odsetki | interest | |
| wkład własny | down payment / deposit | UK: deposit |
| harmonogram spłat | amortization schedule | |
| nadpłata | overpayment / prepayment | |
| refinansowanie | refinance / refinancing | |
| scoring kredytowy | credit score | USA: FICO, PL: BIK |
| historia kredytowa | credit history | |
| raport kredytowy | credit report | |
| leasing | lease / leasing | car lease, lease agreement |
| leasing operacyjny | operating lease | najem bez wykupu |
| leasing finansowy | finance lease / capital lease | z wykupem |
| wartość końcowa | residual value | |
| opcja wykupu | buyout option | |
| konto bieżące | checking account (USA) / current account (UK) | |
| konto oszczędnościowe | savings account | |
| lokata terminowa | CD / fixed-term deposit | USA / UK |
| debet | overdraft | |
| opłata za prowadzenie konta | maintenance fee / account fee |
Loan, mortgage, lease — pożyczki i kredyty
- Loan = pożyczka / kredyt (najogólniej). „I took out a loan” = wziąłem kredyt.
- Mortgage = kredyt hipoteczny (na zakup nieruchomości). „Apply for a mortgage” = wnioskować o kredyt hipoteczny.
- Car loan / auto loan = kredyt samochodowy.
- Student loan = kredyt studencki (w UK: Student Finance England).
- Payday loan = chwilówka (UWAGA: APR często 100-400%! Drapieżne).
- Lease / leasing = leasing (samochód, sprzęt). „Car lease” = leasing samochodu.
- Line of credit = linia kredytowa (możesz korzystać do limitu).
- Overdraft = debet (saldo ujemne na koncie, drogi!).
Interest rate vs APR — pełny koszt kredytu
INTEREST RATE = sama stopa procentowa (np. 5%). APR = stopa + WSZYSTKIE OPŁATY (prowizja, ubezpieczenie, opłaty administracyjne) sprowadzone do rocznego procentu. APR jest ZAWSZE wyższy lub równy interest rate. PRZY PORÓWNANIU KREDYTÓW: zawsze patrz na APR, nie sam interest rate. Bank z 4,5% interest + 5% prowizji bywa droższy niż bank z 5% interest + 0% prowizji.
| Termin | Co zawiera |
|---|---|
| interest rate / nominal rate | Tylko stopa procentowa (np. 5%) |
| APR (Annual Percentage Rate) | Stopa + WSZYSTKIE OPŁATY (USA, UE: też APRC) |
| RRSO (po polsku) | = APR po polsku (Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania) |
| fixed rate | Stała stopa (przez cały okres lub na N lat) |
| variable rate / floating rate | Zmienna stopa (powiązana z WIBOR / SOFR / EURIBOR) |
| adjustable-rate mortgage (ARM) | Kredyt hipoteczny ze zmienną stopą (USA) |
Credit score — scoring kredytowy (FICO/Experian/BIK)
| Kraj | System | Zakres | Co oznacza „dobry” |
|---|---|---|---|
| USA | FICO Score | 300-850 | 700+ = dobry, 750+ = bardzo dobry |
| UK | Experian / Equifax / TransUnion | 0-999 | 800+ = dobry (Experian) |
| PL | BIK Score | 192-631 | 500+ = bardzo dobry |
- Jak budować credit score: spłacaj W TERMINIE (35% scoringu), niskie wykorzystanie limitu karty (poniżej 30%), długa historia, ograniczone wnioski, mix kredytów.
- Default = niespłacenie (na 7+ lat).
- Foreclosure = zajęcie nieruchomości (mortgage default).
- Bankruptcy = bankructwo (Chapter 7 / 11 / 13 w USA).
- Hard inquiry = wniosek o kredyt obniża score na chwilę.
- Soft inquiry = sprawdzanie swojego score (NIE obniża).
Konta i karty: checking, savings, debit, credit
| Polski | Angielski (USA) | Angielski (UK) |
|---|---|---|
| konto bieżące | checking account | current account |
| konto oszczędnościowe | savings account | savings account |
| lokata terminowa | CD (Certificate of Deposit) | fixed-term deposit / bond |
| konto wspólne | joint account | joint account |
| karta debetowa | debit card | debit card |
| karta kredytowa | credit card | credit card |
| karta charge (Amex) | charge card | charge card |
| karta przedpłacona | prepaid card | prepaid card |
| debet | overdraft | overdraft |
| saldo | balance | balance |
| wyciąg bankowy | bank statement | bank statement |
5 błędów Polaków
❌ BŁĄD: Porównywanie kredytów po interest rate zamiast APR.
✅ POPRAWNIE: ZAWSZE porównuj APR — zawiera wszystkie opłaty.
Dlaczego: Bank A: 4,5% interest + 5000 EUR prowizji. Bank B: 5% interest + 0 prowizji. Sam interest mówi „A taniej”, ale APR pokazuje przeciwnie.
❌ BŁĄD: „Loan” z definicji = „pożyczka”, więc „kredyt” to coś innego.
✅ POPRAWNIE: Po angielsku „loan” pokrywa OBIE — pożyczkę i kredyt. „Bank loan” = kredyt bankowy. „Personal loan” = pożyczka osobista.
Dlaczego: Polski rozdziela „kredyt” (umowa z bankiem) i „pożyczkę” (mniej formalne). Angielski potocznie używa „loan” do obu. „Credit” znaczy bardziej „zdolność kredytowa” lub „karta kredytowa”.
❌ BŁĄD: Branie payday loan jako „chwilówki” bez sprawdzania APR.
✅ POPRAWNIE: Sprawdź APR — payday loans często mają APR 100-400%!
Dlaczego: „Payday loan” brzmi neutralnie, ale to drapieżne kredyty. W UK Financial Conduct Authority ograniczyła do 0,8% dziennie + cap kosztu 100% pożyczki, ale wciąż dużo. USA gorzej — w niektórych stanach APR 400%+.
❌ BŁĄD: Wysokie credit utilization (90% limitu karty) jako „aktywne korzystanie”.
✅ POPRAWNIE: Utrzymuj credit utilization poniżej 30% — wysokie wykorzystanie obniża credit score.
Dlaczego: Banki widzą wysokie wykorzystanie jako ryzyko (osoba na granicy zdolności). Utrzymuj utilization 10-30% → score rośnie. Powyżej 70% → score spada.
❌ BŁĄD: Zaciągnięcie kredytu hipotecznego bez sprawdzania LTV i PMI.
✅ POPRAWNIE: LTV (Loan-to-Value) poniżej 80% = brak PMI (Private Mortgage Insurance) — duże oszczędności.
Dlaczego: Jeśli wpłacasz mniej niż 20% wkładu własnego, bank zwykle wymaga PMI (ubezpieczenie kredytu hipotecznego) ~0,5-1% kwoty kredytu rocznie. Stargetuj down payment 20%+ żeby uniknąć PMI.
Quiz — 10 zdań
1Kredyt hipoteczny po angielsku?
Pokaż odpowiedź
Mortgage.2APR rozwija się jako…?
Pokaż odpowiedź
Annual Percentage Rate. Po polsku: RRSO.3Down payment to po polsku?
Pokaż odpowiedź
Wkład własny (przy kredycie hipotecznym).4Checking account (USA) = ? (UK)
Pokaż odpowiedź
Current account.5Co to credit utilization?
Pokaż odpowiedź
Wykorzystanie limitu karty kredytowej (saldo / limit). Optimum: poniżej 30%.6FICO score zakres?
Pokaż odpowiedź
300-850 (USA). 700+ = dobry, 750+ = bardzo dobry.7Lease vs loan — różnica?
Pokaż odpowiedź
Loan = pożyczka (kupujesz, jesteś właścicielem). Lease = leasing (płacisz za użytkowanie, leasingodawca jest właścicielem).8Refinance — co to znaczy?
Pokaż odpowiedź
Refinansowanie — zaciągnięcie nowego kredytu na spłatę starego (zwykle dla niższej stopy).9Overdraft — co to?
Pokaż odpowiedź
Debet — saldo ujemne na koncie. Drogi (overdraft fee).10Foreclosure — kiedy?
Pokaż odpowiedź
Gdy nie spłacasz kredytu hipotecznego — bank przejmuje nieruchomość.FAQ — najczęstsze pytania
Czy w UK / USA „mortgage” działa tak samo jak polski kredyt hipoteczny?
Mechanika podobna (kupujesz nieruchomość, bank trzyma jako zastaw, spłacasz przez 15-30 lat), ale szczegóły różne. USA: stopa fixed (15/30-year fixed) jest standardem. UK: częściej zmienna lub fixed na 2-5 lat, potem renegocjacja („remortgage”). Wkład własny: PL 10-20%, USA 3-20% (3% z PMI), UK 5-25% (Help-to-Buy programy). LTV (Loan-to-Value) wpływa na stawkę. Polski uczeń pracujący w UK powinien zrozumieć: „fixed-rate mortgage”, „tracker mortgage” (śledzi Bank of England base rate), „interest-only mortgage” (płacisz tylko odsetki, kapitał na końcu).
Co to credit utilization i czemu jest ważne?
CREDIT UTILIZATION = wykorzystanie limitu karty kredytowej. Wzór: saldo karty / limit. Optimum: 10-30%. PRZYKŁAD: limit 10 000 EUR, saldo 1500 EUR → utilization 15% (DOBRE). Limit 10 000 EUR, saldo 8000 EUR → utilization 80% (ZŁE). Wysokie utilization (>50%) sygnalizuje bankom, że jesteś na granicy zdolności finansowej → score spada. Strategia: spłacaj kartę PRZED zamknięciem cyklu rozliczeniowego (statement closing date), nie po (payment due date) — wtedy bank raportuje niskie saldo.
Jak zbudować dobry credit score, jeśli jestem nowy w UK / USA?
Strategie. (1) Zgłoś się na konto czekające + utility bills (rachunki za prąd/gaz/telefon na swoje nazwisko — buduje historię). (2) Karta przedpłacona / secured credit card (zabezpieczona kaucją) — buduje historię na 6-12 miesięcy. (3) Po 6-12 miesiącach aplikuj o regular credit card z niskim limitem. (4) Spłacaj W TERMINIE, utrzymuj utilization poniżej 30%. (5) Po roku-dwóch — wniosek o kartę z lepszymi warunkami / personal loan. (6) UWAGA: zbyt wiele aplikacji w krótkim czasie = hard inquiries, score spada. Plan 12-24 miesięcy.
Czy leasing samochodu się opłaca?
Zależy. PLUSY: niższe miesięczne raty (płacisz za amortyzację, nie cenę zakupu), zawsze nowy samochód, ulga podatkowa dla firm (koszty uzyskania). MINUSY: na końcu nie jesteś właścicielem (musisz zwrócić lub wykupić po residual value), limity przebiegu (przekroczenie = opłata), restrykcje (nie możesz modyfikować). LEASING DLA FIRMY często się opłaca (koszty + VAT). DLA OSOBY FIZYCZNEJ — rzadko, lepiej kupić używany lub na kredyt. Kontekstowo: w USA „leasing” popularne dla samochodów premium, w PL częściej dla firm. Sprawdź TCO (Total Cost of Ownership) przez 3-5 lat.
Jak ćwiczyć słownictwo finansowe?
Trzy strategie. (1) Lista 30 ZWROTÓW (mortgage, loan, lease, interest, APR, credit score, FICO, LTV, down payment, refinance, overdraft, principal, instalment, default, foreclosure, fixed/variable rate, line of credit, credit utilization, savings/checking account, debit/credit card itd.). (2) Czytaj artykuły o finansach (Investopedia, NerdWallet, Money Saving Expert UK) — używaj w kontekście. (3) Fiszki VOCAbite — zestaw „Personal Finance” z 50 zwrotami pogrupowanymi wg sytuacji (kredyty, oszczędności, karty, scoring) w systemie 5 przegródek. Plan: 10 zwrotów dziennie.
Finanse osobiste po angielsku to terminologia, którą warto znać — zwłaszcza jeśli pracujesz lub planujesz pracować w UK/USA. Loan (pożyczka/kredyt), mortgage (hipoteczny), lease (leasing). Zawsze porównuj APR, nie sam interest rate. Buduj credit score (FICO/Experian/BIK) przez spłaty w terminie i niskie credit utilization. 30 zwrotów + 10 ćwiczeń = swoboda w rozmowie z bankiem.