WISSEN = wiedzieć FAKT (że coś jest tak). „Ich weiß, dass Berlin die Hauptstadt ist" (Wiem, że Berlin jest stolicą). Idzie z dass / wo / wann / wer / es.
KENNEN = znać OSOBIŚCIE (osobę, miejsce, książkę). „Ich kenne Berlin" (Znam Berlin). Idzie z rzeczownikiem w Akkusativie.
Test polski: mogę powiedzieć „że..." → wissen. Mówię „znam X" → kennen.
Pułapka: ich WEIß (NIE „ich wisse"!) — wissen odmienia się nieregularnie w l.poj.
- Słowniczek (5 słów do zapamiętania)
- Dwie zasady w 30 sekund
- Odmiana — ich weiß, du weißt, er kennt
- 15 przykładów z WISSEN
- 15 przykładów z KENNEN
- Te same zdania — wissen czy kennen?
- Kennenlernen — poznawać
- Stałe zwroty (Bescheid wissen, auskennen)
- Bonus: Können — trzeci czasownik
- 5 błędów Polaków
- Quiz — 10 zdań
- FAQ
Słowniczek — 5 słów do zapamiętania
wissen
wiedzieć (fakt)
Czasownik nieregularny w l.poj. (ich weiß, du weißt, er weiß). Idzie z dass-zdaniem, W-pytaniem (wo, wann, wer) lub zaimkiem es/das. Czas przeszły: ich wusste. Perfekt: ich habe gewusst.
kennen
znać (osobiście)
Czasownik regularny (ich kenne, du kennst, er kennt). ZAWSZE z rzeczownikiem w Akkusativie (kogoś, coś, miejsce). Czas przeszły: ich kannte. Perfekt: ich habe gekannt.
kennenlernen
poznawać (poznać kogoś)
Czasownik rozdzielnie złożony. W bezokoliczniku łącznie (po reformie 2006), w odmianie rozdzielnie. Perfekt: kennengelernt. Używaj zawsze, kiedy mówisz o pierwszym poznaniu — nie „treffen" (spotykać).
Bescheid wissen
orientować się, być na bieżąco
Idiomatyczne wyrażenie z wissen — Bescheid pisane WIELKĄ literą. „Er weiß Bescheid" (On się orientuje, On jest w temacie). Bardzo częste w pracy: „Sag Bescheid, wenn du fertig bist" (Daj znać, gdy skończysz).
sich auskennen
orientować się (gdzieś, w czymś)
Zwrotny od kennen + przedrostek aus-. „Ich kenne mich hier aus" (Orientuję się tu / Znam to miejsce). Często słyszane od kelnerów / Niemców pomagających turystom: „Ich kenne mich in Berlin gut aus".
Dwie zasady w 30 sekund
WISSEN = wiedzieć FAKT — coś, co można wyrazić zdaniem podrzędnym.
Zapamiętaj wzór: WISSEN + dass / wo / wann / wer / es. Czyli wiesz JAKIŚ FAKT. „Ich weiß, dass es regnet" (Wiem, że pada). „Weißt du, wo der Bahnhof ist?" (Wiesz, gdzie jest dworzec?). Po polsku: gdy mówisz „WIEM, że..." lub „WIEM TO" — używaj wissen.
KENNEN = znać OSOBIŚCIE — coś / kogoś, z kim miałeś bezpośredni kontakt.
Zapamiętaj wzór: KENNEN + Akkusativ (rzeczownik / zaimek). „Ich kenne Maria" (Znam Marię). „Kennst du dieses Buch?" (Znasz tę książkę?). Po polsku: gdy mówisz „ZNAM Marię / Berlin / tę książkę" — używaj kennen.
Wissen = jak Wikipedia (fakty, dane, informacje). Kennen = jak Facebook „Friends" (osobiste kontakty, miejsca, których byłeś). Wikipedia = wissen, Facebook = kennen.
Odmiana — ich weiß, du weißt, er kennt
Wissen jest nieregularny (Präteritopräsentia jak czasowniki modalne). Kennen jest regularny. Oto pełna tabela:
| Osoba | WISSEN (nieregul.) | KENNEN (regul.) | Tłumaczenie |
|---|---|---|---|
| ich | weiß | kenne | wiem / znam |
| du | weißt | kennst | wiesz / znasz |
| er/sie/es | weiß | kennt | wie / zna |
| wir | wissen | kennen | wiemy / znamy |
| ihr | wisst | kennt | wiecie / znacie |
| sie/Sie | wissen | kennen | wiedzą / znają |
| Präteritum | wusste | kannte | wiedziałem / znałem |
| Perfekt | habe gewusst | habe gekannt | wiedziałem / znałem |
Po reformie ortografii z 1996 / 2006 r. piszemy ich weiß (z ß), nie „ich weiss". Wyjątek: w Szwajcarii — tam ZAWSZE weiss, bo Szwajcarzy w ogóle nie używają litery ß. Polskie klawiatury zwykle nie mają ß (Alt+225 lub przełącz na niemiecki układ).
15 przykładów z WISSEN
Przykłady ułożone od najprostszych (wissen + es / das) po bardziej złożone (wissen + W-pytanie):
Ich weiß es nicht.
Nie wiem (tego).
Ich weiß, dass Berlin die Hauptstadt von Deutschland ist.
Wiem, że Berlin jest stolicą Niemiec.
Weißt du, dass Anna heute Geburtstag hat?
Wiesz, że Anna ma dziś urodziny?
Weißt du, wo der Bahnhof ist?
Wiesz, gdzie jest dworzec?
Ich weiß nicht, wann der Zug kommt.
Nie wiem, kiedy przyjedzie pociąg.
Wisst ihr, wer das gemacht hat?
Wiecie, kto to zrobił?
Ich weiß nicht, was ich sagen soll.
Nie wiem, co mam powiedzieć.
Weißt du, warum er nicht gekommen ist?
Wiesz, dlaczego on nie przyszedł?
Sie weiß, wie man das macht.
Ona wie, jak się to robi.
Wir wissen, dass du Recht hast.
Wiemy, że masz rację.
Ich wusste nicht, dass du da bist.
Nie wiedziałem, że tu jesteś.
Wir haben gewusst, dass es schwierig wird.
Wiedzieliśmy, że to będzie trudne.
Mein Chef weiß Bescheid.
Mój szef się orientuje (jest w temacie).
Soviel ich weiß, hat das Restaurant heute geschlossen.
O ile wiem, restauracja jest dziś zamknięta.
Das weiß ich nicht — frag Maria!
Tego nie wiem — zapytaj Marii!
15 przykładów z KENNEN
Tu zawsze rzeczownik w Akkusativie (osoba, miejsce, książka, sytuacja):
Ich kenne Maria seit zehn Jahren.
Znam Marię od dziesięciu lat.
Kennst du ihn?
Znasz go?
Wir kennen Berlin sehr gut.
Znamy Berlin bardzo dobrze.
Kennst du dieses Buch?
Znasz tę książkę?
Ich kenne den Film, aber er ist nicht so gut.
Znam ten film, ale nie jest taki dobry.
Kennst du ein gutes Restaurant in der Nähe?
Znasz dobrą restaurację w pobliżu?
Ich kenne den Weg nach Hause.
Znam drogę do domu.
Kennst du das Wort „Schadenfreude"?
Znasz słowo „Schadenfreude"?
Ich kenne dieses Problem aus eigener Erfahrung.
Znam ten problem z własnego doświadczenia.
Wir kennen uns schon lange.
Znamy się już długo.
Ich kannte ihn früher gut.
Znałem go dawniej dobrze.
Ich habe Anna seit der Schulzeit gekannt.
Znałem Annę od czasów szkolnych.
Ich kenne sie nur vom Sehen.
Znam ją tylko z widzenia.
Er kennt sich in München gut aus.
On dobrze orientuje się w Monachium.
Ich kenne einen guten Anwalt — soll ich dir die Nummer geben?
Znam dobrego prawnika — mam ci dać numer?
Te same zdania — wissen czy kennen?
Najlepszy test: porównanie tych samych SYTUACJI z różnymi czasownikami. Czujesz różnicę?
Ich weiß, wo Berlin liegt.
Wiem, gdzie leży Berlin (na mapie, fakt geograficzny).
Ich kenne Berlin.
Znam Berlin (byłem tam, mam osobiste doświadczenie).
Ich weiß, dass Goethe „Faust" geschrieben hat.
Wiem, że Goethe napisał „Fausta" (fakt literacki).
Ich kenne „Faust" von Goethe.
Znam „Fausta" Goethego (czytałem go).
Weißt du, wer Maria ist?
Wiesz, kim jest Maria? (kim ona jest, jaką pełni rolę).
Kennst du Maria?
Znasz Marię? (czy spotkaliście się osobiście).
Ich weiß, wie das Restaurant heißt.
Wiem, jak się nazywa ta restauracja.
Ich kenne das Restaurant.
Znam tę restaurację (byłem tam, jadłem).
Weißt du, ob er kommt?
Wiesz, czy on przyjdzie? (informacja).
Kennst du ihn?
Znasz go? (osobiście).
Wstaw „że" — jeśli pasuje, użyj WISSEN. „Wiem, ŻE Berlin jest stolicą" → wissen. „Znam Berlin" (nie da się wstawić „że") → kennen. To najszybszy test polskiego ucznia.
Kennenlernen — poznawać kogoś
To czasownik rozdzielnie złożony i jeden z najczęściej używanych w niemieckim. Klucz dla Polaków: nie używaj „treffen" (spotkać) gdy mówisz o pierwszym poznaniu.
kennen + lernen
poznawać → poznać (osobę / miejsce / kuchnię / kulturę)
Łącznie w bezokoliczniku, ale rozdzielnie w odmianie. Perfekt: kennengelernt (z infiksem -ge-).
Teraźniejszy: Ich lerne ihn kennen (rozdzielnie!)
Perfekt: Ich habe ihn kennengelernt (łącznie!)
Ich möchte dich besser kennenlernen.
Chciałbym cię lepiej poznać.
Wir haben uns letzte Woche bei einem Konzert kennengelernt.
Poznaliśmy się w zeszłym tygodniu na koncercie.
Auf der Reise habe ich viele neue Leute kennengelernt.
W podróży poznałem dużo nowych ludzi.
Ich lerne die deutsche Kultur immer besser kennen.
Coraz lepiej poznaję kulturę niemiecką.
Po polsku „spotkałem ją wczoraj" może znaczyć (a) pierwsze poznanie LUB (b) zwykłe spotkanie. Po niemiecku te dwa sytuacje to RÓŻNE czasowniki: kennenlernen (poznawać po raz pierwszy) vs treffen (spotykać się — kogoś, kogo już znasz). „Ich habe ihn gestern kennengelernt" = poznałem wczoraj. „Ich habe ihn gestern getroffen" = spotkałem (już znałem).
Stałe zwroty z wissen i kennen
Z WISSEN:
- Bescheid wissen — orientować się, być w temacie. „Sag mir Bescheid" (Daj mi znać).
- Was weiß ich — a skąd mam wiedzieć (dosł. „co ja wiem"), wyrażenie ze wzruszeniem ramion.
- Soviel ich weiß — o ile wiem.
- Wer weiß — kto wie / pewnie / ktoś tam.
- Nicht, dass ich wüsste — nie sądzę, nic mi o tym nie wiadomo (Konjunktiv II).
- Wissen ist Macht — wiedza to potęga (przysłowie).
- Ich weiß nicht recht — sam nie wiem, nie jestem pewien.
Z KENNEN:
- jemanden vom Sehen kennen — znać kogoś z widzenia.
- sich auskennen (in / mit) — orientować się gdzieś / w czymś. „Ich kenne mich hier nicht aus" (Nie orientuję się tu).
- jemanden in- und auswendig kennen — znać kogoś na wylot.
- Kennst du das? — Znasz to? (idiom: „Też tak masz?").
- Wir kennen uns — Znamy się (mówione przy spotkaniu).
- Da kennst du mich aber schlecht! — Źle mnie znasz! (idiomatyczne).
Bonus: KÖNNEN — trzeci czasownik z grupy
Polski uczeń często myli wissen i können — bo po polsku „umiem niemiecki" i „znam niemiecki" brzmią podobnie. Po niemiecku to RÓŻNE rzeczy:
| Czasownik | Co znaczy | Przykład |
|---|---|---|
| wissen | znać FAKT (w głowie) | Ich weiß die Antwort. (Wiem odpowiedź.) |
| kennen | znać OSOBIŚCIE | Ich kenne den Lehrer. (Znam nauczyciela.) |
| können | UMIEĆ / POTRAFIĆ | Ich kann schwimmen. (Umiem pływać.) |
Ich weiß, wie man schwimmt.
Wiem, jak się pływa (teoria, fakt).
Ich kann schwimmen.
Umiem pływać (umiejętność praktyczna).
„Znam niemiecki" po polsku = umiem mówić. Po niemiecku NIE „Ich kenne Deutsch" — tylko „Ich kann Deutsch" (umiejętność) lub „Ich spreche Deutsch" (mówię). „Kennen" do języka prawie nigdy nie pasuje.
5 błędów Polaków
❌ Ich kenne, dass er kommt.
✅ Ich weiß, dass er kommt.
„Wiem, że on przychodzi". KENNEN nigdy z dass-zdaniem — zawsze WISSEN. Test: „że" → wissen.
❌ Ich weiß Berlin.
✅ Ich kenne Berlin.
„Znam Berlin". WISSEN nie idzie z miejscem jako rzeczownikiem. Z miejscem ZAWSZE kennen (znam = byłem) lub wissen + wo (wiem, gdzie).
❌ Ich kenne Deutsch.
✅ Ich kann Deutsch. / Ich spreche Deutsch.
„Umiem niemiecki / Mówię po niemiecku". KENNEN do języka nie pasuje — to UMIEJĘTNOŚĆ (können) lub akcja mówienia (sprechen).
❌ Ich wisse das nicht.
✅ Ich weiß das nicht.
„Tego nie wiem". WISSEN nieregularny w l.poj. — ich WEIß (z ß), nie „wisse". To częsty błąd Polaków, którzy odmieniają regularnie.
❌ Ich habe sie gestern gekennenlernt.
✅ Ich habe sie gestern kennengelernt.
„Poznałem ją wczoraj". W Perfekt -ge- idzie MIĘDZY kennen i lernen, nie na początku. Tworzy się: kennen + ge + lernt = kennengelernt.
Quiz — 10 zdań (wissen czy kennen?)
Wybierz wissen lub kennen + odpowiednią formę. Kliknij, by zobaczyć odpowiedź:
1 ___ du, wo der Bahnhof ist?
Weißt du, wo der Bahnhof ist? (wissen + W-pytanie wo).
2 ___ du Maria? Sie arbeitet bei uns.
Kennst du Maria? (kennen + osoba w Akk).
3 Ich ___ nicht, was ich kochen soll.
weiß nicht, was ich kochen soll. (wissen + W-pytanie was).
4 Wir ___ uns seit der Schulzeit.
kennen uns seit der Schulzeit. (kennen + uns — znać się).
5 ___ du, dass er nach München gezogen ist?
Weißt du, dass er nach München gezogen ist? (wissen + dass).
6 Ich ___ ein gutes Restaurant in der Nähe.
kenne ein gutes Restaurant. (kennen + miejsce).
7 Sie ___ das Problem aus eigener Erfahrung.
kennt das Problem aus eigener Erfahrung. (kennen + sytuacja, osobista znajomość).
8 Soviel ich ___ , ist das Geschäft heute geschlossen.
weiß (soviel ich weiß = o ile wiem; idiom z wissen).
9 Wir haben uns letzte Woche ___ .
kennengelernt (Perfekt — kennenlernen → kennengelernt).
10 Mein Chef ___ Bescheid.
weiß Bescheid. (Bescheid wissen = orientować się; idiom z wissen).
10/10 → szóstka, idziesz dalej do der/die/das. 7-9 → wracaj na 30 minut, wkuwaj „dass → wissen". Mniej niż 7 → potrenuj jeszcze raz tabelę odmiany.
FAQ — najczęstsze pytania
Czy wissen i kennen można czasem mieszać?
PRAKTYCZNIE NIE. To dwa różne czasowniki z różnymi konstrukcjami. Wyjątek: w bardzo formalnym / literackim niemieckim czasem znajdziesz „kennen" + zdanie podrzędne, ale w mowie codziennej zawsze trzymaj się WISSEN + dass / KENNEN + Akk.
Czy „ich weiß" pisze się z ß czy ss?
Standardowy niemiecki (Niemcy, Austria) — ich weiß (z ß). Po reformie 1996 / 2006 forma z ß jest standardem. Szwajcaria — zawsze weiss (Szwajcarzy nie używają ß w ogóle). W praktyce „weiss" też jest zrozumiałe, ale w egzaminach pisz „weiß".
Co znaczy „Ich weiß nicht" w odpowiedzi na pytanie?
„Nie wiem" — najczęstsza fraza w niemieckim. Ważne: to „weiß", nie „wisse" (to byłby błąd). Możesz dodać „nicht recht" (sam nie wiem) lub „genau" (dokładnie nie wiem). Niemcy często mówią to z lekkim wzruszeniem ramion: „Ich weiß nicht — frag Maria!" (Nie wiem — zapytaj Marii!).
Jak po niemiecku „dobrze cię znać"?
„Schön, dich kennenzulernen" — miło cię poznać (przy pierwszym spotkaniu). „Ich kenne dich gut" — znam cię dobrze. „Wir kennen uns schon lange" — znamy się już długo. NIE: „Ich weiß dich" (to byłby gruby błąd).
Czy „wissen" może wystąpić bez dass?
TAK — z zaimkiem es / das („Ich weiß es"), z W-pytaniem (wo, wann, wer, was, wie, warum) lub bardzo rzadko z rzeczownikiem prostym (np. „Ich weiß die Antwort" — Wiem odpowiedź; możliwe, ale rzadkie). 95% przypadków to wissen + dass / W-pytanie / es.
Jak rozróżnić kennen od kennenlernen?
KENNEN = stan (już znam). KENNENLERNEN = proces / zdarzenie (poznawać, poznać). Przykład: „Ich KENNE Maria" (już ją znam) vs „Ich habe Maria gestern KENNENGELERNT" (poznałem ją wczoraj). Po pierwszym poznaniu możesz zacząć używać kennen — „Jetzt kenne ich sie" (Teraz ją znam).
Czy to ten sam wzór co savoir / connaître po francusku?
TAK! Dokładnie ta sama logika. Savoir (FR) = wissen (DE) — wiedzieć fakt. Connaître (FR) = kennen (DE) — znać osobiście. To samo mają Włosi (sapere / conoscere) i Hiszpanie (saber / conocer). Polski jest tu wyjątkiem — ma „wiedzieć" i „znać", ale używa ich mniej rygorystycznie niż języki romańskie i niemiecki.
Co to jest Bescheid wissen?
Idiomatyczny zwrot — „orientować się, być w temacie". Pisany BESCHEID wielką literą (rzeczownik). Bardzo częsty w pracy: „Mein Kollege weiß Bescheid" (Mój kolega się orientuje). „Sag mir Bescheid, wenn du fertig bist" (Daj mi znać, gdy skończysz). Słowo „Bescheid" oznacza „odpowiedź / decyzję / informację" — stąd „mieć Bescheid" = mieć info.